مدرسه دارالفنون یادگاری از میرزا تقی خان امیرکبیر

سنگ بنای مدرسه دارالفنون نخستین مدرسه عالی یا پلی‌تکنیک دوران جدید ایران به کوشش میرزاتقی خان امیرکبیر وزیر نامور عصر ناصرالدین شاه در سال ۱۲۶۶ قمری در شمال ارگ سلطنتی بنا نهاده شد. این بنا که هم اکنون در خیابان ناصرخسرو واقع و غیر فعال است‌ اولین مرکز کالج مانند ایران بود . نقشه بنا توسط میرزا رضای مهندس، که در زمان عباس میرزا، ولیعهد فتحعلی شاه، برای تحصیل به انگلیس رفته بود، تهیه و در اوایل سال ۱۲۶۶ ق به سرپرستی محمد تقی خان معمار باشی ساخته شد. چهار طرف حیاط مدرسه را پنجاه اتاق احاطه کرده و در برابر آن ها ایوانی گسترده است. نخستین در ورودی مدرسه به سوی خیابان ارگ بود و در کنونی که در خیابان ناصرخسرو است بعدها ساخته شد. این بنا روز پنجم ربیع ۱ سال ۱۲۶۸یعنی  ۱۳ روز قبل از قتل امیر، به طور رسمی گشایش یافت‌. (روزی که  امیرکبیر از کار برکنار شده بود و در کاشان به سرمی‌برد).

مطالب خواندنی : معماری منحصربفرد دوره مظفرالدین شاه

در سال ۱۳۱۲ه.ش بنای دارالفنون به علت فرسودگی به وسیله مارکوف روسی بازسازی گردید که همان بنای کنونی است.اولین معلمان این مدرسه را هفت معلم اتریشی تشکیل می‌دادند و شماری مترجم فارسی زبان از میان محصلان اعزامی به اروپا (۱۲۶۰ قمری) برای آنها برگزیده شده بودند. دانش آموزانی که  بین شانزده و هیجده سال داشتند، از خانواده‌های اشراف زمان برای تحصیل در دارالفنون انتخاب شده بودند که شمار آنها در ابتدا سی نفر بود و سپس به یکصد و پنجاه تن رسید. در دوره‌های بعد معلمان ایتالیایی، فرانسوی و آلمانی نیز برای دارالفنون استخدام شدند.  بخش‌های تحصیلی دارالفنون عبارت بودند از: دسته‌های مختلف نظام، پزشکی، جراحی، داروسازی، کان شناسی، هندسه، فیزیک، شیمی، علوم طبیعی، تاریخ،  جغرافیا، نقاشی، موسیقی و زبانهای خارجی. تحصیل در دارالفنون مجانی بود و حتی به شاگردان لباس ویژه، ناهار و خرج تحصیل نیزپرداخت می‌شد. دارالفنون سرآغاز آشنائی ایرانیان با علوم و فرهنگ جدید به شمار می رود. روزنامه وقایع اتفاقیه در دارالفنون انتشار یافت و بسیاری از اولین اتفاقات علمی و فنی و هنری در این مدرسه صورت گرفته است. در حال حاضر مدرسه در اختیار وزارت آموزش وپرورش بوده و در حال مرمت و بازسازی می باشد تا در آینده به موزه و مرکز اسناد وزارت آموزش و پرورش اختصاص یابد.

babhomayoon