امامزاده سید نصرالدین یادگار قرن نهم هجری

امامزاده سید نصرالدین (سید ناصرالدین)در کنار خیابان خیام (بین میدان اعدام و چهارراه گلوبندک) واقع گردیده، مشتمل بر بقعه هشت ضلعى قدیمى است، که تصور مى‌‌رود از آثار قرن نهم هجرى باشد و طبق کتیبه‌‌هاى موجود در آن در ۱۳۱۰ و ۱۳۱۱ ق. که سال‌‌هاى آخر سلطنت ناصرالدین شاه قاجار است، به دستور خانم منیرالسلطنه از محل دارایى مرحوم ابراهیم‌‌خان وزیر نظام، رواق و صحن و آینه‌‌کارى و کاشى‌‌کارى‌‌هاى آن انجام گرفته است.


این بقعه منسوب به مدفن ناصرالدین از فرزندان امام زین‌‌العابدین (ع) است و کتیبه قدیم‌‌تر آن بر روى قطعه چوبى بالاى ضریح جدید قرار دارد که مى‌‌رساند حاجى میرزا تقى تهرانى در سال ۹۹۳ ق. بانى ضریح قدیمى بوده و استاد قطب‌‌الدین بن سیف طرشتى آن را ساخته است و امروز جز قطعه کتیبه مزبور چیزى از ضریح قدیمى باقى نیست.

بر اثر احداث خیابان خیام، صحن وسیع کاشى‌‌کارى این بقعه ودرخت متبرکى که در آن بود، از میان رفت. اینک فقط قسمت کوچکى از آن باقى است. پس از احداث خیابان، استخر مقابل امامزاده هم از میان رفت.
در کتیبه‌‌اى بر روى قطعه طویل چوب، به خط ثلث برجسته نوشته شده و بالاى پنجره آهنین در پشت ضلع شمالى ضریح نصب است بدین قرار: «وقف کرد این پنجره را بر مزار کثیرالانوار امامزاده واجب‌‌التعظیم، امامزاده سید ناصرالدین بن الامام الهمام زین‌‌العابدین علیه‌‌السلام توفیق آثارى حاجى‌‌الحرمین میرزا نقى… مغفرت پناه شکرالله تهرانى، به عمل استاد قطب‌‌الدین بن سیف طرشتى فى سنه ثلث و تسعین و تسعمائه. کتیبه یادگار بن الکربلایى حیدر… عفى الله تعالى عنهما بمنه و کرمه»

مطالب خواندنی : امامزاده سید ولی – یادگاری از تاریخ در تهران

اعتمادالسلطنه نیز روز ۸ محرم ۱۲۹۹ ق. آرد: «امروز شاه (ناصرالدین شاه) [به] تکیه سید نصرالدین یا ناصرالدین واقعه در محله ملک‌‌آباد مى‌‌رود، این تکیه در جنب امامزاده است.»
توصیف سفیر پروس (آلمان) از این امامزاده در اوایل دوره ناصرى چنین است:
«.. بازار در انتها به وسیله کوچه‌‌هاى تنگ و پرپیچ و خم به محلات جنوب غربى تهران متصل مى‌‌شود. یکى از این کوچه‌‌ها به امامزاده‌‌اى به نام سید نصرالدین منتهى مى‌‌شود که در وسط یک قبرستان بزرگ واقع شده است. این قبرستان محل عبور و مرور است و عابران با اسب و الاغ یا پیاده از روى قبرها مى‌‌گذرند و آن‌‌جا را کثیف مى‌‌کنند.»
کتیبه موجود در این بقعه حاکى است که بناى رواق و آینه‌‌کارى آن در عهد ناصرالدین شاه و به دستور منیرالسلطنه، مادر کامران‌‌میرزا نایب‌‌السلطنه، از محل دارایى برادرش، محمدابراهیم‌‌خان وزیر نظام انجام گرفته است: «بناء رواق و آینه‌‌کارى حرم به جهت سلامتى ذات ملکوتى… ناصرالدین شاه… حسب‌‌الامر… منیرالسلطنه… از مال مرحوم مغفور محمدابراهیم‌‌خان وزیر نظام… به حسن مراقبت مقرب‌‌الخاقان غلامرضاخان سرهنگ انجام گرفته است.»
در مغرب بقعه، مسجد سید ناصرالدین قرار دارد. بر کتیبه کاشى ایوان اشعار زیر نقش شده بود:
نیر عصمت که قصر سلطنت زو شد منیر
لوحش الله ساخت این محم اساس دلپذیر
خواست تا تاریخ اتمامش کند پیدا سروش
انما تمت بنصرالله گذشتش بر ضمیر (۱۳۱۰)
امامزاده سید نصرالدین، شهرتى است که بر اثر تکرار، مردم تهران به جاى «سید ناصرالدین» به کارمی رود

babhomayoon